MKAE Organiza Workshop Nasionál kona-ba Medida SPS no Barreira Téknika ba Komérsiu (TBT) iha Enkuadramentu OMK

Image

Dili, 29 de Maiu de 2026

Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku (MKAE), Gabinete Koordenadór Jerál, Jorge Rui Martins de Carvalho, hamutuk ho Unidade Estratéjia Integrasaun Ekonómika (SUEI), organiza Workshop Nasionál kona-ba Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK) — inklui Akordu ba Aplikasaun Medida Sanitária no Fitosanitária (SPS) no mos Barreira Téknika ba Komérsiu (TBT) — ho kolaborasaun husi Sekretariadu OMK iha Jenebra. Eventu ne’e realiza iha Sentru Konvensaun Dili (DCC).

Workshop ne’e ho objetivu atu halibur reprezentante sira husi instituisan Governu no setór privadu, hodi hametin koñesimentu nasionál kona-ba kompromisu OMK relasionadu ho implementasaun SPS no TBT, ne’ebé sei sai rekizitu esensiál bainhira Timor-Leste aderi ba Organizasaun Mundiál Komérsiu.

“Medida SPS no TBT la’ós de’it obrigasaun komérsiu tékniku; ida-ne’e nu’udar instrumentu estratéjiku ba Timor-Leste nia transformasaun ekonómika. Liu husi padraun forte, garantia kualidade, no dezenvolvimentu Laboratóriu Integradu ida, Timor-Leste hametin proteksaun saúde públika, hadia kompetitividade ba esportasaun, no harii konfiansa internasionál iha ita-nia produtu sira bainhira integra iha sistema komérsiu globál,” hateten Koordenadór Jerál MKAE.

Sesaun tékniku sira hadutu aprezentasaun no diskusaun ne’ebé lidera husi peritu sira husi Sekretariadu OMK iha Jenebra, nomeadamente Lauro Locks, Konselleiru iha Divisaun Komérsiu no Ambiente, no Rolando Alcala, husi Seksan SPS, Divisaun Agrikultura no Merkadoria. Peritu sira-ne’e fó sai prátika internasionál no enkuadramentu OMK ne’ebé relevante ba implementasaun SPS no TBT iha Timor-Leste.

Partisipante sira halo diskusaun aprofundadu kona-ba asuntu xave sira, inklui regulamentu komérsiu, kumprimentu ba padraun internasionál, infraestrutura kualidade, oportunidade asesu ba merkadu, no dezafiu sira ne’ebé Timor-Leste hasoru iha prosesu aliñamentu sistema nasionál ho obrigasaun komérsiu internasionál.
Peritu sira no ofisiál tékniku sira subliña katak implementasaun efetiva ba medida SPS no TBT ne’e importante tebes atu hasa’e kompetitividade produtu timoroan, hametin proteksaun konsumidór, no promove dezenvolvimentu ekonómiku sustentável.

Eventu ne’e sai mós plataforma ba diálogu no koordenasaun entre instituisan sira ne’ebé responsavel ba komérsiu, agrikultura, saúde, alfândega, indústria, no regulasaun padraun, hanesan kontributu ba integrasaun kontinua Timor-Leste nian iha sistema komérsiu globál iha enkuadramentu OMK.

Timor-Leste reafirma fali ninia kompromisu atu hametin kapasidade institusionál, enkuadramentu regulatóriu, no kolaborasaun entre parte interesada sira, hodi garante kumprimentu efetivu ba regra OMK no hodi maksimiza benefísiu husi adezan ba OMK ba dezenvolvimentu nasionál.

0Shares

Ajenda

Asesu informasaun relasiona ajenda MCAE nian