𝟏𝟒 𝐀𝐠𝐨𝐬𝐭𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, no Reprezentante Asionista Úniku Banco Nacional de Comércio de Timor-Leste, S.A. (BNCTL), Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay, partisipa iha serimónia lansamentu ofisiál Kartaun Mastercard BNCTL (Banco Nacional de Comércio de Timor-Leste) no Inaugurasaun Edifísiu Foun BNCTL Sukursál iha suku Dato, postu administrativu Liquiça, munisípiu Liquiça, sesta, 14 Agostu 2026.
Serimónia ne’e hala’o ho prezensa membru Governu, membru Parlamentu Nasionál, Governadór Banco Central de Timor-Leste (BCTL), Sr. Helder Lopes, Vice President Head of Mastercard Direct Services Asia Pacific, Ms. Lou-Ellen Hoskinson, Director Mastercard Direct Services ba Indonézia no Timor-Leste, Sr. Riza Abdillah, Prezidente no membru Orgaun Sosiál BNCTL, Prezidente Autoridade Munisípiu Liquiça, reprezentante instituisaun finanseira, autoridade lokál, diretores no funsionárius BNCTL, no konvidadu sira.
Iha diskursu, Vise-Primeiru-Ministru hato’o parabéns no apresiasaun ba BNCTL ba marka momentu importante ida ne’e, ne’ebé konsidera hanesan pasu importante ida iha modernizasaun sistema finanseiru no pagamentu iha Timor-Leste.
“Lansamentu Kartaun Mastercard ne’ebé realiza ohin reprezenta tan pasu ida iha prosesu modernizasaun sistema finanseiru no pagamentu iha Timor-Leste,”dehan Vise-PM.
Vise-Primeiru-Ministru, esplika, Kartaun Mastercard sei fó oportunidade ba sidadaun sira atu asesu ba meius pagamentu ne’ebé prátiku, seguru no efisiente, inklui fasilita tranzasaun iha rede komérsiu internasionál no tranzasaun iha rai-liur, tuir kondisaun no regra ne’ebé aplikável.
Vise-PM hateten katak, dijitalizasaun no teknolojia kontinua muda forma ema sira halo pagamentu no jere sira-nia osan. Tanba ne’e, modernizasaun sistema finanseiru presiza lao hamutuk ho dezenvolvimentu literasia finanseira.
“Governu konsidera katak modernizasaun sistema finanseiru la bele haree de’it hosi perspetiva teknolojia no infraestrutura. Ita presiza garante katak sidadaun sira iha koñesimentu no kapasidade atu uza servisu finanseiru ho maneira seguru no responsável,”hatete Vise-PM.
Vise-Primeiru-Ministru mós subliña katak kliente sira presiza kompriende oinsá atu uza kartaun, halo pagamentu dijitál ho seguransa, proteje PIN no dadus pesoál, no identifika no evita fraude no scam finanseiru.
Lansamentu Kartaun Mastercard mós konsidera iha ligasaun direta ho objetivu Governu nian atu promove inkluzaun finanseira, inklui ba komunidade iha área rurál no komunidade sira ne’ebé seidauk iha asesu di’ak ba servisu bankáriu.
“Ita hakarak haree sistema bankáriu ida ne’ebé la’ós de’it atende sira ne’ebé iha ona asesu, maibé mós lori oportunidade ba sira ne’ebé seidauk iha asesu.”Vise-PM relata.
Vise-Primeiru-Ministru afirma katak tama sai membru ASEAN lori oportunidade no responsabilidade foun ba Timor-Leste. Sistema finanseiru nasional presiza prepara atu responde ba kreximentu komérsiu, investimentu no tranzasaun finanseira entre Timor-Leste no nasaun sira iha rejiaun.
Iha kontestu ne’e, Kartaun Mastercard konsidera relevante tanba bele apoia modernizasaun sistema pagamentu, fasilita asesu ba servisu finanseiru modernu no prepara Timor-Leste atu partisipa ho konfiansa iha ekonomia rejionál ne’ebé aumenta konektividade no dijitalizasaun.
Vise-Primeiru-Ministru mós hato’o apresiasaun ba dezempeñu BNCTL, nu’udar Banku Komersiál Estadu nian. Nune’e BNCTL kontinua konsolida pozisaun importante iha sistema finanseiru nasional no kontribui ba diversifikasaun ekonomia rai-laran.
Iha tinan 2025, BNCTL domina kuota merkadu ho 78% iha kréditu, ekivalente ho US$497 miliaun, no 43% iha depózitu, ekivalente ho US$840 miliaun. Iha períodu hanesan, banku atinji US$1.030 biliaun iha ativu.
Rezultadu hirak ne’e hatudu kapasidade BNCTL atu mobiliza rekursu finanseiru no transforma rekursu hirak ne’e ba oportunidade ba komunidade no ekonomia nasionál, liu hosi finansiamentu ba negósiu, projetu, investimentu, agrikultura, transporte no atividade produtiva seluk.
Vise-Primeiru-Ministru destaka mós importánsia expansaun kanais servisu bankáriu, inklui Ajente Banku, ATM no POS, tanba fasilita asesu ba servisu finanseiru no lori servisu bankáriu besik liu ba komunidade.
BNCTL mós kontinua dezenvolve servisu dijitál, inklui Internet Banking, Mobile Banking, Kartaun UnionPay International (UPI), no agora Kartaun Mastercard.
“BNCTL la’ós de’it instituisaun bankária, maibé instrumentu ba inkluzaun finanseira, parseiru ba dezenvolvimentu nasionál, no referénsia ba reziliénsia no kresimentu,”Vise-PM.
Nu’udar reprezentante Asionista Úniku Estadu RDTL no Governu, Vise-Primeiru-Ministru reafirma kompromisu Governu atu kontinua fó apoiu, koopera no koordena ho BNCTL.
Nia subliña katak, prestasaun servisu sosiál hosi banku, inklui pagamentu subsídiu liu hosi sistema bankáriu, iha papél importante atu garante asesu finanseiru no inkluzaun ekonomia ba Timoroan sira.
Ba tinan 2026, Governu sei kontinua apoia programa prioridade BNCTL, inklui aumentu mobilizasaun fundu, expansaun kréditu, promosaun kultura poupansa, literasia finanseira, diversifikasaun produtu no servisu, aselerasaun dijitalizasaun, melloramentu teknolojia no expansaun kobertura banku nian.
Governu mós sei koopera ho BNCTL kona-bá injesaun kapitál, ho objetivu atu reforsa kapasidade finanseira banku, investe iha infraestrutura no teknolojia, no garante sustentabilidade finanseira iha longu prazu.
“Governu haree BNCTL la’ós hanesan instituisaun bankária de’it, maibé hanesan instrumentu estratéjiku ba dezenvolvimentu ekonómiku nasionál.”Vise-PM haktuir.
Iha serimónia ne’e, inaugura mós Edifísiu Foun BNCTL Sukursál Liquiça. Fasilidade foun ne’e sei reforsa prezensa BNCTL iha munisípiu no hafasil asesu komunidade Liquiça ba servisu bankáriu.
Vise-Primeiru-Ministru subliña katak expansaun infraestrutura bankáriu iha munisípiu sira importante atu aproxima servisu finanseiru ba povu no apoia atividade ekonomia lokál, inklui dezenvolvimentu negósiu no diversifikasaun ekonomia rai-laran.
Iha parte ikus, Vise-Primeiru-Ministru hato’o parabéns ba lideransa no estrutura BNCTL ba esforsu sira ne’ebé halo ona hodi dezenvolve instituisaun no reforsa nia kontribuisaun ba dezenvolvimentu ekonomia Timor-Leste.
“Dala ida tan, hato’o parabéns ba Estrutura BNCTL ba esforsu no lideransa ne’ebé di’ak atu kontinua dezenvolve BNCTL no kontinua fó apoiu ba dezenvolvimentu ekonomia Timor-Leste,”Vise-PM afirma.







