Vise-Primeiru-Ministru (VPM) no Ministru Koordenadรณr ba Asuntu Ekonรณmiku (MKAE), Ministru Turizmu no Ambiente (MTA), Francisco Kalbuadi Lay, dezeja Segundu Konferรฉnsia Ekonรณmika no Negรณsiu Timor-Leste-Austrรกlia, neโebรฉ halaโo durante loron rua iha Centro Convenรงรตes de Dili husi 07-08 Agostu 2025 bele fรณ benefรญsiu diโak-liu tan ba emprezรกriu sira husi nasaun rua.
Iha diskursu ikus Vise-PM, MKAE, MTA, Francisco Kalbuadi Lay, hatoโo agradesimentu ba partisipante konferรฉnsia tomak, tanba ida nee importante teb-tebes, liuliu Governu Austrรกlia fรณ atensaun makaโas tebes, iha neโebรฉ ba dahuluk sira haruka Ministra Dezenvolvimentu Internasionรกl no special envoy ida ba asuntu sudeste aziรกtiku nian. Neโebe agradese tebes ba kooperasaun servisu hamutuk entre Governu Austrรกlia no mรณs Governu Timor-Leste, inklui alta entidade sira seluk.
โKonferรฉnsia ida neโe laโo diโak teb-tebes, konferรฉnsia ida neโe bem organizado.
Haโu la dehan katak, sira (konferรฉnsia) seluk ladiโak, maibe neโe diโak teb-tebes, neโe servisu hamutuk ho Governu Australianu liuhusi Embaixadora Caitlin Wilson, ho nia ekipa tomak nuneโe mรณs ho champions businesses mai husi Austrรกlia, nuneโe mรณs CCITL no hotu-hotu, no agradese tebes ba Prezidente Repรบblika, Josรฉ Ramos Horta, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmรฃo ho ministru sira seluk no mรณs membru Parlamentu Nasionรกl sira,โ katak Vise-PM, MKAE, MTA, iha CCD, hafoin remata konferรฉnsia iha loron Sesta, 08 Agostu 2025.
Nuneโe mรณs Embaixadora Austrรกlia iha Timor-Leste, Caitlin Wilson, hatete, konferรฉnsia ida neโe nia efeitu boot teb-tebes iha aspetu ekonรณmika no negรณsiu.
โAustrรกlia ho Timor-Leste nia emprezรกriu sira enkontru hamutuk ona iha neโe durante konferรฉnsia hodi partilla informasaun ba malu kona-ba traballu no oinsa halaโo business iha Timor-Leste. Haโu hanoin importante tebes mak lori business hamutuk atu explora oportunidade business no investimentu saida mak iha futuru,โdestaka Caitlin Wilson.
Diplomata Australiana neโe hatutan, ba futuru, oportunidade atu Timor-Leste-Austrรกlia haree no foka ba mak iha รกrea potensiรกl haat.
โKonferรฉnsia neโe koโalia oportunidade barak iha business ninian, maibรฉ konferรฉnsia ida neโe foka liu ba รกrea potensiรกl haat mak hanesan, manufatura, turizmu, agrikultura no mining/mineral,โafirma Caitlin Wilson.
Ministra Anne Aly espera Konferรฉnsia Ekonomia no Negรณsiu entre Timor-Leste no Austrรกlia 2025 lori oportunidade kmanek ba nasaun rua.
Ministra ba Dezenvolvimentu Internasionรกl, Ministra ba Empreza Kiโik no Ministra ba Asuntu Multikulturรกl Austrรกlia, Anne Aly, iha nia diskursu espera partisipante konferรฉnsia sira atu nakloke ba malu, koโalia ho parseiru sira kona-ba oportunidade kmanek iha negรณsiu ninian atu dudu kreximentu ekonรณmiku nasaun rua nian ba oin.
โAnรกlize, kompriende saida mak akontese iha tinan ida nia laran. Tanba se tinan-tinan ita laiha oportunidade, ita iha oportunidade, maibรฉ ita la hetan rezultadu. Favรณr ida, ko’alia ho ita-boot nia parseiru. Se ita-boot presiza aprende buat ruma, ko’alia ho ami. Se sira presiza atu kompriende di’ak liutรกn ami-nia oportunidade sira, sira bele ko’alia ho ita-boot.
Hahรบ kompriende oinsรก atu halo negรณsiu. Ita nia mindset mak neโe, se ita iha kbiโit atu buka osan, ita halo duni, ita hakarak sai riku iha semana ida nia laran. Ema seluk, sira iha abilidade diak liu, sira gasta hotu sira nia osan. Sira la hanoin kona-ba negรณsiu. Sira la hanoin kona-ba oinsรก atu sai kapรกs.
Sira haree de’it saida maka akontese iha ne’ebรก. Entaun, favรณr ida aproveita oportunidade ida-ne’e iha loron rua nia laran atu esplika, lalika hakotu. Ida-ne’e sei loke odamatan ba ita-boot atu kontinua liga. Sim, ita ko’alia kona-ba nasaun, ita ko’alia kona-ba infraestrutura, buat barak. Maibรฉ haree ba ita-nia rain nia karakterรญstika, haโu iha serteza, katak lukru ki’ik, ki’ik sei halo serbisu.
Ita koโalia tiha ona, ita hatama buat hotu, osan hotu ita fรณ dalan ida ka seluk, osan husi gazolina, osan hotu ba leten. Ida neโe mak haโu husu ba imi; iha razaun ida, ha’u hanoin. Lae, ida-ne’e labele tahan,โdeklara Ministra Anne Aly, iha Centro Convenรงรตes de Dili (CCD), Kinta dia 07 Agostu, tinan 2025, iha Konferรฉnsia Ekonรณmika no Negรณsiu entre Timor-Leste ho Austrรกlia.
Ministra Anne Aly mรณs informa ba partisipante konferรฉnsia katak, iha Melbourne, Austrรกlia, Timoroan balu halo ona negรณsiu barak, ida mak kona-ba kafetaria โTimorese Coffeeโ.
Anne Aly, destaka pontu importante sira husi kooperasaun bilaterรกl Timor-Leste-Austrรกlia nian durante neโe fรณ benefรญsiu ba paรญs rua iha setรณr barak, hanesan traballadรณr Timoroan neโebรฉ ba servisu iha Austrรกlia. Basรก Timoroan 20 mil mak servisu ona iha Austrรกlia, no sira servisu diโak loos, aprende buat barak iha setรณr sira hanesan agrikultura, manufatura no seluk tan.
Ida neโe tuir Ministra neโe haree katak, bainhira sira fila-fali mai Timor bele aplika esperiรฉnsia sira neโebรฉ hetan ona iha Austrรกlia ba dezenvolvimentu nasaun nian no mรณs sustentabiliza ekonomia sira nian iha kada famรญlia.







